CyberKnife và Gamma Knife đều thuộc nhóm xạ phẫu định vị, sử dụng bức xạ tập trung vào vùng tổn thương mà không cần phẫu thuật mở. Tuy nhiên, hai hệ thống khác nhau về nguồn phát tia, vùng điều trị, cách cố định bệnh nhân và khả năng theo dõi mục tiêu. Vì vậy, câu hỏi Gamma Knife hay CyberKnife phù hợp hơn cần dựa trên vị trí tổn thương, kích thước, số lượng ổ bệnh và đánh giá của bác sĩ sau hội chẩn, thay vì chỉ dựa vào tên công nghệ. Cùng Foshan Việt Nam tìm hiểu rõ hơn trong bài viết dưới đây.
Những điểm giống nhau CyberKnife và Gamma Knife
Dù sử dụng cấu trúc thiết bị khác nhau, CyberKnife và Gamma Knife đều hướng đến mục tiêu xạ phẫu chính xác cho các tổn thương được xác định rõ.
Một số điểm giống nhau gồm:
- Đều là phương pháp xạ phẫu không cần phẫu thuật mở.
- Đều sử dụng hình ảnh để xác định chính xác vùng cần điều trị.
- Tập trung liều bức xạ vào tổn thương và hạn chế liều tới mô lành xung quanh.
- Đều yêu cầu lập kế hoạch điều trị riêng cho từng bệnh nhân.
- Có thể được sử dụng cho một số tổn thương trong não khi đáp ứng tiêu chí chuyên môn.
- Việc chỉ định phụ thuộc vào vị trí, kích thước và đặc điểm của tổn thương.
Gamma Knife được Elekta phát triển chuyên biệt cho xạ phẫu nội sọ, trong khi CyberKnife có thể thực hiện cả SRS ở não và SBRT tại nhiều vị trí ngoài sọ.
Bảng so sánh CyberKnife và Gamma Knife
Điểm khác biệt quan trọng nhất giữa hai công nghệ nằm ở phạm vi điều trị và cách hệ thống đưa bức xạ đến mục tiêu.
| Tiêu chí | CyberKnife | Gamma Knife |
| Loại hệ thống | Máy gia tốc tuyến tính gắn trên cánh tay robot | Hệ thống xạ phẫu chuyên biệt sử dụng nhiều chùm gamma hội tụ |
| Phạm vi điều trị | Não, cột sống và nhiều vị trí ngoài sọ | Chủ yếu các tổn thương nội sọ |
| Kỹ thuật chính | SRS và SBRT | SRS |
| Cách đưa tia | Cánh tay robot đưa tia từ nhiều góc không đồng phẳng | Nhiều chùm gamma hội tụ tại mục tiêu |
| Cố định bệnh nhân | Thường sử dụng phương pháp cố định không khung kết hợp dẫn đường hình ảnh | Có thể sử dụng khung đầu hoặc mặt nạ tùy hệ thống và kế hoạch |
| Theo dõi mục tiêu | Có dẫn đường hình ảnh và Synchrony hỗ trợ theo dõi chuyển động | Các hệ thống như Gamma Knife Icon có hình ảnh CBCT và quản lý chuyển động khi dùng mặt nạ |
| Khối u di động theo hô hấp | Có thể theo dõi và đồng bộ chuyển động trong các chỉ định phù hợp | Không phải ứng dụng chính vì Gamma Knife tập trung vào vùng nội sọ |
| Một số vị trí thường được cân nhắc | Não, cột sống, phổi, gan và một số tổn thương khu trú khác | Não và các cấu trúc nội sọ |
Gamma Knife Icon hiện có cả lựa chọn cố định bằng mặt nạ và khung đầu, đồng thời tích hợp cone-beam CT; vì vậy không nên hiểu rằng mọi điều trị Gamma Knife hiện nay đều bắt buộc dùng khung cố định xâm lấn.
Xem thêm: Bệnh viện tư nhân tại Trung Quốc điều trị ung thư có gì khác biệt?
Phạm vi ứng dụng của Gamma Knife và CyberKnife
Gamma Knife và CyberKnife đều được sử dụng trong xạ phẫu chính xác, nhưng phạm vi ứng dụng không giống nhau. Gamma Knife tập trung chủ yếu vào các tổn thương nội sọ, trong khi CyberKnife có thể mở rộng sang nhiều vị trí ngoài sọ nhờ khả năng thực hiện cả SRS và SBRT.
Những trường hợp có thể được cân nhắc Gamma Knife
Gamma Knife được thiết kế chủ yếu cho các bệnh lý trong sọ. Vì vậy, bác sĩ thường xem xét phương pháp này khi tổn thương nằm trong não hoặc thuộc nhóm bệnh lý thần kinh phù hợp.
Một số trường hợp có thể được cân nhắc gồm:
- Di căn não.
- U màng não.
- U dây thần kinh tiền đình.
- U tuyến yên.
- Một số u não ác tính.
- Dị dạng động tĩnh mạch não.
- Đau dây thần kinh sinh ba.
- Một số rối loạn thần kinh chức năng.
Tuy nhiên, chỉ biết tên bệnh chưa đủ để chỉ định Gamma Knife. Bác sĩ vẫn cần đánh giá kích thước, số lượng tổn thương, vị trí so với các cấu trúc thần kinh quan trọng và tiền sử điều trị.
Những trường hợp có thể được cân nhắc CyberKnife
CyberKnife có phạm vi ứng dụng rộng hơn về vị trí giải phẫu vì hệ thống có thể thực hiện cả xạ phẫu SRS và xạ trị lập thể thân SBRT.
Bác sĩ có thể cân nhắc CyberKnife với:
- Khối u hoặc tổn thương trong não.
- Tổn thương cột sống và cạnh tủy sống.
- Một số khối u phổi.
- Một số tổn thương ở gan.
- Một số ổ di căn khu trú.
- Một số tổn thương tái phát.
- Tổn thương nằm gần cơ quan quan trọng cần kiểm soát liều chặt.
CyberKnife còn có khả năng theo dõi và bù chuyển động mục tiêu, hữu ích với các tổn thương di động theo hô hấp như phổi hoặc gan. Tại bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn), robot xạ trị CyberKnife M6 đang được ứng dụng trong điều trị các trường hợp phù hợp sau khi bác sĩ đánh giá hồ sơ cụ thể.
Xem thêm: Bệnh viện ung thư Phật Sơn có những công nghệ điều trị nào?
Gamma Knife hay CyberKnife: quyết định dựa trên hội chẩn
Không nên lựa chọn giữa Gamma Knife hay CyberKnife chỉ dựa vào việc công nghệ nào hiện đại hơn. Với tổn thương nội sọ, cả hai có thể là lựa chọn trong một số tình huống; nhưng khi tổn thương nằm ở cột sống, phổi, gan hoặc vị trí ngoài sọ, phạm vi ứng dụng của CyberKnife rộng hơn.
Bác sĩ thường cần xem xét:
- Vị trí tổn thương.
- Kích thước và số lượng ổ bệnh.
- Khoảng cách tới cơ quan quan trọng.
- Khả năng cố định và theo dõi mục tiêu.
- Tiền sử phẫu thuật hoặc xạ trị.
- Mục tiêu của đợt điều trị.
- Các phương pháp cần phối hợp.
Bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn) hiện có CyberKnife cùng đội ngũ chuyên môn về xạ trị chính xác. Bệnh viện cũng công bố TS. Yang Jun, Giám đốc Trung tâm Chẩn đoán và Điều trị Ung thư Chính xác, đã tham gia khoảng 6.000 trường hợp điều trị CyberKnife trong quá trình công tác.
Với bệnh nhân Việt Nam đang cân nhắc CyberKnife, Foshan Việt Nam hỗ trợ tiếp nhận hồ sơ và kết nối hội chẩn miễn phí với phía bệnh viện. Hồ sơ nên có giải phẫu bệnh, CT/MRI/PET-CT gần nhất và thông tin về phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị trước đó.
Chọn phương pháp dựa trên tổn thương, không chỉ tên công nghệ
CyberKnife và Gamma Knife đều có vai trò trong xạ phẫu khối u, nhưng phạm vi ứng dụng và cách vận hành không hoàn toàn giống nhau. Gamma Knife tập trung chủ yếu vào các tổn thương nội sọ, trong khi CyberKnife có thể mở rộng sang cột sống và nhiều vị trí ngoài sọ nhờ hệ thống robot và khả năng theo dõi mục tiêu.
Điều quan trọng vẫn là hồ sơ của từng bệnh nhân có phù hợp với phương pháp nào. Foshan Việt Nam hỗ trợ hội chẩn miễn phí với đội ngũ chuyên môn tại bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn), giúp bệnh nhân có đánh giá cụ thể trước khi quyết định sang Trung Quốc điều trị.
