CyberKnife có đau không là thắc mắc phổ biến của nhiều bệnh nhân trước khi bước vào điều trị bằng hệ thống xạ phẫu robot. Khác với phẫu thuật truyền thống, CyberKnife không cần rạch mổ và phần lớn người bệnh không cảm thấy đau trong lúc chiếu xạ. Tuy vậy, cảm giác trong một buổi điều trị có thể khác nhau tùy vị trí tổn thương, thời gian nằm cố định và tình trạng sức khỏe của từng người. Bài viết dưới đây Foshan Việt Nam sẽ giúp bạn hình dung rõ bệnh nhân trải qua những gì trước, trong và sau một buổi điều trị CyberKnife.
CyberKnife có đau không và người bệnh thường cảm thấy gì?
Với câu hỏi CyberKnife có đau không, về nguyên tắc đây là phương pháp xạ phẫu/xạ trị định vị không cần rạch mổ nên người bệnh thường không cảm thấy đau do tia xạ trong lúc máy đang hoạt động. CyberKnife sử dụng cánh tay robot để đưa chùm tia đến mục tiêu theo nhiều hướng khác nhau, kết hợp hệ thống hình ảnh để theo dõi vị trí điều trị.
Trong một buổi điều trị, người bệnh có thể cảm nhận chủ yếu từ việc phải nằm yên trong một khoảng thời gian nhất định hơn là từ bản thân tia xạ. Một số cảm giác có thể gặp gồm:
- Hơi mỏi lưng, vai hoặc cổ do nằm cố định lâu.
- Cảm giác căng hoặc khó chịu nhẹ nếu sử dụng mặt nạ hay dụng cụ cố định.
- Nghe tiếng máy hoặc thấy cánh tay robot di chuyển quanh cơ thể.
- Cảm giác hồi hộp, lo lắng trong những buổi đầu tiên.
- Một số người gần như không cảm thấy gì đặc biệt trong lúc chiếu xạ.
Trải nghiệm của mỗi bệnh nhân có thể khác nhau tùy vị trí điều trị, tình trạng sức khỏe, thời gian mỗi buổi và kế hoạch xạ trị. Vì vậy, không nên hiểu “không phẫu thuật” đồng nghĩa với việc tất cả bệnh nhân đều hoàn toàn không có bất kỳ khó chịu nào.
Một buổi điều trị CyberKnife diễn ra như thế nào?
Tại cơ sở sử dụng robot xạ trị CyberKnife M6, mỗi buổi điều trị được thực hiện theo kế hoạch đã được bác sĩ và đội ngũ vật lý y khoa xây dựng từ trước. Người bệnh chủ yếu cần giữ đúng tư thế, hạn chế cử động và phối hợp theo hướng dẫn trong suốt quá trình.
Chuẩn bị trước khi vào phòng điều trị
Trước khi bắt đầu, nhân viên y tế sẽ kiểm tra thông tin và hướng dẫn người bệnh nằm đúng tư thế theo kế hoạch mô phỏng. Tùy vị trí điều trị, một số dụng cụ cố định có thể được sử dụng để giúp cơ thể giữ ổn định hơn.
Người bệnh có thể được:
- Nằm trên bàn điều trị theo đúng tư thế đã xác định trước đó.
- Sử dụng mặt nạ cố định nếu điều trị vùng đầu hoặc cổ.
- Dùng đệm hoặc dụng cụ hỗ trợ giữ tư thế.
- Được hướng dẫn cách thở hoặc giữ cơ thể ổn định nếu cần.
Bước chuẩn bị giúp vùng cần điều trị duy trì đúng vị trí, tạo điều kiện để hệ thống thực hiện kế hoạch chiếu chính xác hơn.
Xem thêm: CyberKnife khác xạ trị thông thường thế nào? 7 điểm bệnh nhân nên biết
Hệ thống xác định lại vị trí mục tiêu
Sau khi người bệnh nằm đúng tư thế, CyberKnife sử dụng hệ thống hình ảnh để kiểm tra lại vị trí vùng cần điều trị. Quá trình này có thể tiếp tục được thực hiện trong khi chiếu xạ để theo dõi những thay đổi nhỏ của mục tiêu.
Trong giai đoạn này, người bệnh chủ yếu cần:
- Nằm đúng tư thế đã được hướng dẫn.
- Hạn chế những cử động không cần thiết.
- Thở tự nhiên nếu không có yêu cầu riêng.
- Thực hiện hướng dẫn của nhân viên y tế.
Nếu vị trí mục tiêu có thay đổi nhỏ, hệ thống có thể hiệu chỉnh hướng chiếu phù hợp với kế hoạch đã lập.
Robot di chuyển quanh người bệnh
Khi quá trình điều trị bắt đầu, cánh tay robot CyberKnife sẽ di chuyển tới nhiều vị trí khác nhau quanh bàn điều trị. Mục đích là đưa chùm tia tới vùng mục tiêu từ nhiều góc theo kế hoạch của bác sĩ.
Trong lúc này, người bệnh có thể:
- Nhìn thấy cánh tay robot thay đổi vị trí.
- Nghe một số âm thanh từ thiết bị.
- Cảm thấy hơi mỏi do phải nằm yên.
- Thường không cảm nhận được tia xạ khi máy đang hoạt động.
CyberKnife không thực hiện thao tác rạch, cắt hay đưa dụng cụ phẫu thuật trực tiếp vào cơ thể. Vì vậy, phần lớn thời gian người bệnh chỉ cần nằm yên và phối hợp theo hướng dẫn.
Kết thúc buổi điều trị
Sau khi hoàn tất kế hoạch chiếu, người bệnh được tháo dụng cụ cố định và rời khỏi bàn điều trị. Nhân viên y tế sẽ kiểm tra tình trạng và hướng dẫn những vấn đề cần theo dõi sau buổi điều trị.
Người bệnh có thể được hướng dẫn:
- Theo dõi cảm giác mệt hoặc khó chịu sau điều trị.
- Sinh hoạt và nghỉ ngơi theo khuyến nghị của bác sĩ.
- Dùng thuốc nếu có chỉ định.
- Ghi nhớ lịch buổi CyberKnife tiếp theo nếu liệu trình chưa hoàn tất.
Nếu xuất hiện đau, khó thở, buồn nôn hoặc cảm giác bất thường, người bệnh nên thông báo ngay cho nhân viên y tế để được đánh giá và hỗ trợ phù hợp.
Xem thêm: CyberKnife điều trị ung thư nào? Các trường hợp bác sĩ có thể cân nhắc
Sau điều trị CyberKnife người bệnh có thể gặp những cảm giác gì?
Sau một buổi CyberKnife, nhiều bệnh nhân có thể sinh hoạt tương đối bình thường. Tuy nhiên, phản ứng sau xạ trị không giống nhau ở tất cả mọi người.
Theo thông tin an toàn của Accuray, các tác dụng phụ của xạ trị có thể bao gồm mệt mỏi, buồn nôn hoặc kích ứng da; mức độ và loại tác dụng phụ phụ thuộc vào vị trí, kích thước vùng điều trị, liều xạ và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Một số tác dụng phụ cũng có thể xuất hiện muộn hơn sau điều trị.
Người bệnh có thể gặp:
- Cảm giác mệt hơn bình thường.
- Hơi buồn ngủ hoặc giảm năng lượng.
- Đau đầu hoặc khó chịu nếu điều trị vùng đầu, tùy từng trường hợp.
- Buồn nôn nếu vùng điều trị và kế hoạch xạ có liên quan.
- Kích ứng da nhẹ ở một số bệnh nhân.
- Không có triệu chứng đáng kể ngay sau buổi điều trị.
Không nên tự dùng trải nghiệm của người khác để dự đoán phản ứng của mình. Hai bệnh nhân cùng điều trị bằng CyberKnife vẫn có thể có cảm giác và mức độ tác dụng phụ khác nhau.
Nếu xuất hiện triệu chứng bất thường, kéo dài hoặc tăng dần, người bệnh cần thông báo cho bác sĩ điều trị để được đánh giá.
Những câu hỏi nên trao đổi với bác sĩ trước khi bắt đầu
Trước khi quyết định điều trị bằng CyberKnife M6, người bệnh nên chuẩn bị một danh sách câu hỏi để hiểu rõ hơn về kế hoạch của mình.
Một số câu hỏi quan trọng gồm:
- CyberKnife có phù hợp với tình trạng của tôi không?
- Mục tiêu của điều trị là gì?
- Tôi dự kiến cần bao nhiêu buổi?
- Mỗi buổi sẽ kéo dài khoảng bao lâu?
- Tôi có cần nằm viện hay có thể điều trị ngoại trú?
- Tôi cần chuẩn bị gì trước mỗi buổi?
- Tôi có cần nhịn ăn hoặc ngừng thuốc nào không?
- Những tác dụng phụ nào có thể xảy ra với vị trí tôi đang điều trị?
- Triệu chứng nào cần liên hệ bác sĩ ngay?
- Sau liệu trình bao lâu cần tái khám hoặc chụp kiểm tra?
- Tôi có cần kết hợp CyberKnife với hóa trị, miễn dịch trị liệu hoặc phương pháp khác không?
Đây là những câu hỏi nên được trả lời dựa trên hồ sơ cụ thể của từng bệnh nhân thay vì áp dụng chung cho mọi trường hợp.
Với người bệnh Việt Nam đang tìm hiểu điều trị tại Bệnh viện Foshan Fosun Chancheng (Bệnh viện Phật Sơn), Foshan Việt Nam có thể hỗ trợ tiếp nhận hồ sơ và kết nối hội chẩn miễn phí. Việc hội chẩn trước giúp bệnh nhân và gia đình hiểu rõ hơn về khả năng áp dụng CyberKnife M6, kế hoạch dự kiến và những vấn đề cần chuẩn bị trước khi sang điều trị.
Kết luận
Vậy CyberKnife có đau không? Trong lúc chiếu xạ, người bệnh thường không cảm thấy đau do bản thân tia xạ vì CyberKnife là phương pháp không rạch mổ. Tuy nhiên, một số người có thể cảm thấy mỏi, khó chịu do nằm cố định hoặc gặp các phản ứng sau điều trị tùy vị trí và kế hoạch xạ trị.
Nếu đang cân nhắc điều trị bằng robot xạ trị CyberKnife M6 tại Bệnh viện Foshan Fosun Chancheng, người bệnh có thể liên hệ Foshan Việt Nam để được hỗ trợ gửi hồ sơ, kết nối hội chẩn miễn phí, tìm hiểu kế hoạch điều trị và chuẩn bị các thủ tục cần thiết trước khi sang bệnh viện.
