CyberKnife là gì? Nguyên lý xạ trị robot không xâm lấn

CyberKnife là gì là câu hỏi thường gặp khi người bệnh được tư vấn xạ trị chính xác hoặc tìm hiểu thêm các phương pháp điều trị không cần phẫu thuật mở. CyberKnife là hệ thống xạ trị robot có khả năng đưa chùm tia bức xạ đến khối u từ nhiều hướng, đồng thời theo dõi vị trí tổn thương trong quá trình điều trị. Tuy nhiên, không phải mọi khối u đều phù hợp với công nghệ này. Trong bài viết dưới đây, Foshan Việt Nam sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên lý hoạt động, quy trình xạ phẫu CyberKnife, ưu điểm, giới hạn và những trường hợp cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá trước khi lựa chọn. 

CyberKnife là gì?

CyberKnife là hệ thống xạ trị định vị sử dụng máy gia tốc tuyến tính gắn trên cánh tay robot để thực hiện xạ phẫu định vị SRS và xạ trị định vị thân SBRT. Hệ thống có thể đưa tia từ nhiều góc khác nhau và điều chỉnh hướng chiếu dựa trên vị trí thực tế của mục tiêu.

Mặc dù thường được gọi là “dao CyberKnife”, thiết bị không có lưỡi dao và không thực hiện đường mổ. Tác dụng điều trị đến từ bức xạ được tập trung vào tổn thương.

Có thể hiểu đơn giản:

• SRS: thường dùng cho những tổn thương phù hợp ở não và một số vùng trong sọ.
• SBRT: xạ trị định vị liều cao cho một số khối u ngoài sọ.
• Cánh tay robot: thay đổi vị trí và góc chiếu tia.
• Hệ thống hình ảnh: kiểm tra vị trí mục tiêu trong quá trình điều trị.
• Synchrony: hỗ trợ theo dõi và hiệu chỉnh chuyển động theo thời gian thực trong những chỉ định phù hợp.

Vì vậy, xạ phẫu CyberKnife về bản chất vẫn là một hình thức xạ trị chính xác chứ không phải phẫu thuật bằng dao.

Theo Accuray, CyberKnife M6 có thể thực hiện điều trị định vị với độ chính xác dưới milimet và sử dụng hàng nghìn hướng chiếu tia không đồng phẳng để tập trung liều vào mục tiêu.

Cấu tạo và nguyên lý hoạt động của CyberKnife

Robot xạ trị CyberKnife M6 hoạt động dựa trên sự phối hợp giữa máy gia tốc tuyến tính, cánh tay robot, hệ thống định vị hình ảnh và công nghệ theo dõi chuyển động. Các bộ phận này giúp đưa chùm tia tới mục tiêu từ nhiều hướng và điều chỉnh theo vị trí thực tế của khối u.

Cấu tạo của robot xạ trị CyberKnife M6

CyberKnife M6 gồm nhiều thành phần phối hợp với nhau trong quá trình điều trị:

• Máy gia tốc tuyến tính: Tạo tia X năng lượng cao để chiếu vào vùng mục tiêu.
• Cánh tay robot nhiều trục: Mang máy gia tốc và thay đổi góc chiếu linh hoạt quanh người bệnh.
• Hệ thống định vị hình ảnh: Ghi nhận vị trí thực tế của khối u trong quá trình xạ trị.
• Phần mềm lập kế hoạch: Tính toán liều, hướng chiếu và vùng cần bảo vệ.
• Công nghệ Synchrony: Theo dõi chuyển động của một số khối u chịu ảnh hưởng của hô hấp.

Nhờ cấu tạo này, CyberKnife không phụ thuộc vào một hướng chiếu cố định mà có thể tiếp cận mục tiêu từ nhiều góc khác nhau.

Nguyên lý hoạt động của CyberKnife

Trước khi điều trị, bác sĩ sử dụng CT, MRI hoặc các hình ảnh cần thiết để xác định vị trí khối u và lập kế hoạch xạ trị. Khi thực hiện, hệ thống sẽ:

• Đưa các chùm tia tới khối u từ nhiều hướng.
• So sánh vị trí thực tế với vị trí đã lập kế hoạch.
• Hiệu chỉnh hướng chiếu khi phát hiện sai lệch.
• Theo dõi chuyển động của mục tiêu trong những trường hợp phù hợp.
• Tập trung tổng liều vào vùng cần điều trị và kiểm soát liều tới mô lành xung quanh.

Có thể hiểu đơn giản, nhiều chùm tia mang liều nhỏ được đưa từ các hướng khác nhau và hội tụ tại khối u. Đây là nguyên lý giúp robot xạ trị CyberKnife M6 thực hiện xạ trị định vị với độ chính xác cao.

Xem thêm: Phiên dịch y tế tiếng Trung hỗ trợ bệnh nhân trong những giai đoạn nào?

Quy trình xạ trị robot CyberKnife

Xạ trị bằng robot CyberKnife M6 cần trải qua nhiều bước chuẩn bị để bác sĩ xác định đúng mục tiêu, liều xạ và kế hoạch điều trị. Quy trình thường gồm:

• Đánh giá hồ sơ: Chuẩn bị giải phẫu bệnh, CT/MRI/PET-CT, hồ sơ phẫu thuật, hóa trị, thuốc đích, miễn dịch, xạ trị trước đó và các xét nghiệm gần nhất.
• Chụp mô phỏng: Bác sĩ xác định vị trí, kích thước khối u, vùng cần xạ và các cơ quan lành cần bảo vệ.
• Lập kế hoạch xạ trị: Tính toán tổng liều, liều mỗi buổi, số buổi, hướng chiếu và giới hạn liều cho mô xung quanh.
• Thực hiện CyberKnife: Người bệnh nằm trên bàn máy, hệ thống hình ảnh xác định lại mục tiêu và cánh tay robot đưa tia từ nhiều góc theo kế hoạch.
• Theo dõi sau điều trị: Bác sĩ hẹn tái khám và có thể chỉ định CT, MRI, PET-CT hoặc xét nghiệm để đánh giá đáp ứng.

Số buổi CyberKnife không giống nhau ở mọi bệnh nhân; một số liệu trình có thể thực hiện trong khoảng 1–5 buổi tùy tổn thương và chỉ định. Tài liệu do Foshan Việt Nam cung cấp cũng ghi nhận các ca được theo dõi lại ở những mốc khác nhau như 2, 3, 6 hoặc 10 tháng sau xạ trị.

Trước khi sang Trung Quốc, người bệnh có thể gửi hồ sơ qua Foshan Việt Nam để đăng ký hội chẩn miễn phí với bác sĩ tại bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn), từ đó biết rõ hơn quy trình và kế hoạch điều trị phù hợp.

Ưu điểm của xạ phẫu CyberKnife

CyberKnife được nhiều người quan tâm nhờ khả năng xạ trị chính xác, không cần phẫu thuật mở và có thể theo dõi vị trí mục tiêu trong quá trình điều trị. Một số ưu điểm đáng chú ý gồm:

• Không cần đường mổ: “Dao CyberKnife” không cắt mô mà sử dụng bức xạ để điều trị. Vì vậy, người bệnh không phải tạo đường rạch, khâu hay chăm sóc vết mổ như phẫu thuật mở.
• Độ chính xác cao: Hệ thống CyberKnife có khả năng thực hiện xạ trị định vị với độ chính xác dưới milimet, giúp tập trung liều vào mục tiêu và kiểm soát liều tới mô lành xung quanh.
• Theo dõi chuyển động của khối u: Công nghệ Synchrony có thể phát hiện thay đổi vị trí và hiệu chỉnh hướng chùm tia theo chuyển động của mục tiêu trong những trường hợp phù hợp, chẳng hạn khối u chịu ảnh hưởng của hô hấp.
• Linh hoạt về hướng chiếu: Cánh tay robot cho phép đưa tia từ nhiều góc khác nhau, hỗ trợ lập kế hoạch quanh các cơ quan quan trọng.
• Có thể rút ngắn số buổi điều trị: Một số phác đồ SRS/SBRT bằng CyberKnife có thể thực hiện trong khoảng 1–5 buổi, tùy loại tổn thương và chỉ định của bác sĩ.

Trong tài liệu ca lâm sàng do Foshan Việt Nam cung cấp cũng có các trường hợp điều trị 3 hoặc 5 buổi đối với một số tổn thương phổi, gan và di căn. Tuy nhiên, số buổi và liều xạ cần được bác sĩ tại bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn) lập riêng cho từng người bệnh.

Giới hạn của CyberKnife cần hiểu trước khi điều trị

CyberKnife là công nghệ xạ trị chính xác nhưng không phù hợp với mọi trường hợp. Bác sĩ cần đánh giá loại ung thư, vị trí khối u, giai đoạn bệnh và lịch sử điều trị trước khi đưa ra chỉ định.

Một số điểm người bệnh cần lưu ý:

• Không phải mọi khối u đều phù hợp: Kích thước, số lượng và vị trí tổn thương đều ảnh hưởng đến khả năng áp dụng CyberKnife.
• Người từng xạ trị cần được đánh giá kỹ: Bác sĩ phải xem lại vùng xạ và tổng liều đã sử dụng trước đó.
• Ung thư di căn nhiều vị trí có thể cần điều trị toàn thân: Hóa trị, thuốc đích hoặc miễn dịch có thể được phối hợp để kiểm soát bệnh.
• CyberKnife không thay thế mọi phương pháp khác: Một số trường hợp vẫn cần kết hợp phẫu thuật hoặc các phương pháp điều trị ung thư khác.

Vì vậy, người bệnh nên tập trung vào câu hỏi “CyberKnife có phù hợp với tình trạng của tôi không?” thay vì chỉ đánh giá công nghệ tốt hay không. Chỉ định cần dựa trên kết quả thăm khám và hội chẩn chuyên môn.

Xem thêm: Bệnh viện tư nhân tại Trung Quốc điều trị ung thư có gì khác biệt?

Đối tượng cần được bác sĩ đánh giá trước khi điều trị CyberKnife?

CyberKnife M6 không được lựa chọn chỉ dựa trên tên bệnh. Bác sĩ cần xem xét vị trí, kích thước khối u, giai đoạn bệnh, tiền sử điều trị và thể trạng trước khi quyết định có phù hợp hay không.

Những trường hợp nên được đánh giá chỉ định CyberKnife

Một số nhóm người bệnh có thể được cân nhắc gửi hồ sơ để bác sĩ chuyên khoa đánh giá:

• Người có khối u não hoặc di căn não.
• Khối u ở phổi, gan, cột sống hoặc vùng đầu cổ.
• Tổn thương nằm gần cơ quan quan trọng.
• Khối u khó tiếp cận bằng phẫu thuật.
• Người đã từng xạ trị hoặc bệnh tái phát tại vùng điều trị cũ.
• Người đang dùng thuốc đích, miễn dịch và cần kiểm soát thêm tổn thương tại chỗ.
• Người lớn tuổi hoặc có bệnh nền cần cân nhắc nhiều phương án điều trị.

Tài liệu do Foshan Việt Nam cung cấp ghi nhận các ca xạ trị chính xác ở ung thư phổi, gan, tuyến tiền liệt, vòm họng và một số trường hợp di căn não. Tuy nhiên, kết quả từng ca không thay thế cho đánh giá chỉ định ở người bệnh khác.

Người bệnh cần chuẩn bị hồ sơ gì?

Để bác sĩ có đủ dữ liệu đánh giá, người bệnh nên chuẩn bị:

• Kết quả giải phẫu bệnh.
• CT, MRI hoặc PET-CT gần nhất.
• File DICOM nếu có.
• Các xét nghiệm gần đây.
• Lịch sử phẫu thuật, hóa trị và số chu kỳ đã thực hiện.
• Thuốc đích hoặc miễn dịch đã sử dụng.
• Hồ sơ xạ trị trước đó.
• Thông tin về tình trạng sức khỏe hiện tại.

Foshan Việt Nam hỗ trợ tiếp nhận hồ sơ và đăng ký hội chẩn miễn phí với bác sĩ tại bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn). Qua hội chẩn, bác sĩ có thể đánh giá bước đầu khả năng áp dụng robot xạ trị CyberKnife M6 và đề xuất hướng xử lý tiếp theo.

Kết luận

Hiểu đúng CyberKnife là gì giúp người bệnh tránh nhầm “dao CyberKnife” với phẫu thuật. Đây là hệ thống xạ trị robot không xâm lấn, kết hợp máy gia tốc tuyến tính, cánh tay robot, định vị hình ảnh và theo dõi mục tiêu để thực hiện SRS/SBRT với độ chính xác cao. Việc có phù hợp với robot xạ trị CyberKnife M6 hay không cần được bác sĩ đánh giá dựa trên loại ung thư, vị trí và kích thước khối u, giai đoạn bệnh, tiền sử điều trị và thể trạng hiện tại.

Người bệnh có thể chuẩn bị giải phẫu bệnh, CT/MRI/PET-CT và hồ sơ điều trị để Foshan Việt Nam hỗ trợ đăng ký hội chẩn miễn phí với bác sĩ tại bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn). Kết quả hội chẩn sẽ giúp gia đình có thêm cơ sở trước khi quyết định tiếp tục với CyberKnife hay phối hợp phương pháp điều trị khác.