CyberKnife và Gamma Knife đều là những công nghệ xạ phẫu định vị có độ chính xác cao, thường được cân nhắc trong điều trị một số tổn thương tại não, cột sống hoặc các vị trí phù hợp khác. Tuy nhiên, hai phương pháp khác nhau về nguyên lý hoạt động, khả năng theo dõi chuyển động, vùng điều trị và chỉ định lâm sàng. Bài viết dưới đây Foshan Việt Nam sẽ giúp bạn hiểu rõ CyberKnife và Gamma Knife khác nhau thế nào, ưu điểm của từng công nghệ và trong trường hợp nào bác sĩ có thể cân nhắc lựa chọn phương án phù hợp.
So sánh điểm khác nhau giữa CyberKnife và Gamma Knife
CyberKnife và Gamma Knife đều là công nghệ xạ phẫu định vị, tập trung bức xạ chính xác vào vùng tổn thương mà không cần phẫu thuật mở. Tuy nhiên, hai hệ thống khác nhau về nguồn tia, cách đưa tia, phạm vi ứng dụng và phương pháp cố định hoặc theo dõi mục tiêu.
| Tiêu chí | CyberKnife | Gamma Knife |
| Nguồn bức xạ | Sử dụng máy gia tốc tuyến tính phát tia X, gắn trên cánh tay robot | Sử dụng nhiều chùm tia gamma hội tụ vào mục tiêu |
| Cách đưa tia | Cánh tay robot đưa tia từ nhiều góc quanh cơ thể | Các chùm tia được hội tụ chính xác vào vùng tổn thương đã xác định |
| Phạm vi ứng dụng | Có thể được cân nhắc cho tổn thương trong sọ và một số vị trí ngoài sọ như cột sống, phổi, gan, tuyến tiền liệt | Chủ yếu được sử dụng cho các tổn thương trong não và vùng nội sọ |
| Cố định bệnh nhân | Thường không cần khung cố định đầu xâm lấn | Một số hệ thống/quy trình sử dụng khung cố định hoặc mặt nạ chuyên dụng tùy trường hợp |
| Theo dõi mục tiêu | Có hệ thống hình ảnh hỗ trợ xác định và theo dõi vị trí mục tiêu trong quá trình điều trị | Tập trung vào mục tiêu nội sọ đã được định vị chính xác trước và trong quá trình lập kế hoạch |
| Số buổi điều trị | Có thể thực hiện một hoặc một số buổi tùy kế hoạch | Có thể điều trị một hoặc một số buổi tùy loại và kích thước tổn thương |
| Đặc điểm nổi bật | Linh hoạt về vị trí giải phẫu và hướng chiếu tia | Được phát triển chuyên sâu cho xạ phẫu các tổn thương nội sọ |
Gamma Knife tập trung nhiều vào các tổn thương trong sọ, còn CyberKnife có khả năng ứng dụng ở phạm vi vị trí rộng hơn. Tuy nhiên, việc lựa chọn công nghệ cần dựa trên vị trí, kích thước, đặc điểm tổn thương và đánh giá của bác sĩ, thay vì chỉ so sánh thiết bị nào tốt hơn.
Xem thêm: CyberKnife khác xạ trị thông thường thế nào? 7 điểm bệnh nhân nên biết
Phạm vi ứng dụng của CyberKnife và Gamma Knife
Việc lựa chọn CyberKnife và Gamma Knife trước hết phụ thuộc vào vị trí, kích thước và đặc điểm của tổn thương. Mỗi công nghệ có những phạm vi ứng dụng mà bác sĩ có thể cân nhắc dựa trên hình ảnh CT, MRI, PET/CT và tình trạng cụ thể của người bệnh.
Gamma Knife thường được cân nhắc cho tổn thương nội sọ
Gamma Knife được sử dụng nhiều trong xạ phẫu não và các bệnh lý thần kinh phù hợp.
Một số trường hợp có thể được bác sĩ đánh giá gồm:
- U di căn não.
- U màng não.
- U dây thần kinh tiền đình.
- U tuyến yên.
- Dị dạng động – tĩnh mạch não.
- Đau dây thần kinh sinh ba.
- Một số tổn thương não lành tính hoặc ác tính có kích thước và vị trí phù hợp.
Elekta và Mayo Clinic đều mô tả Gamma Knife là công nghệ tập trung chủ yếu vào các bệnh lý trong não, đặc biệt các tổn thương nhỏ đến trung bình cần độ chính xác cao.
CyberKnife có phạm vi vị trí rộng hơn
CyberKnife là hệ thống xạ phẫu robot sử dụng máy gia tốc tuyến tính, do đó ngoài não còn có thể được cân nhắc cho một số tổn thương ngoài sọ.
Tùy chỉ định, bác sĩ có thể đánh giá CyberKnife cho các vị trí như:
- Não và nền sọ.
- Cột sống.
- Phổi.
- Gan.
- Tuyến tiền liệt.
- Đầu – cổ.
- Một số tổn thương hoặc khối u khu trú khác phù hợp với xạ trị định vị.
CyberKnife còn có khả năng theo dõi vị trí mục tiêu trong quá trình chiếu tia, đặc biệt hữu ích với những vùng có thể thay đổi vị trí theo hô hấp hoặc chuyển động cơ thể.
Tại Bệnh viện Foshan Fosun Chancheng (Bệnh viện Phật Sơn), hệ thống CyberKnife M6 đang được triển khai trong Trung tâm Chẩn đoán và Điều trị Ung thư Chính xác. Website chính thức của bệnh viện cũng giới thiệu đây là hệ thống CyberKnife M6 đầu tiên tại Phật Sơn.
Xem thêm: CyberKnife điều trị ung thư nào? Các trường hợp bác sĩ có thể cân nhắc
Bác sĩ dựa vào những yếu tố nào để lựa chọn công nghệ phù hợp?
Không nên lựa chọn CyberKnife hay Gamma Knife chỉ dựa trên tên thiết bị. Trước khi đưa ra chỉ định, bác sĩ cần xem xét đồng thời nhiều yếu tố liên quan đến tổn thương và tình trạng chung của người bệnh.
Những yếu tố thường được đánh giá gồm:
- Vị trí tổn thương: Trong não, nền sọ, cột sống hay các cơ quan ngoài sọ.
- Kích thước và hình dạng: Khối tổn thương nhỏ, lớn, đều hay có hình dạng phức tạp.
- Số lượng tổn thương: Một tổn thương đơn độc hay nhiều vị trí.
- Khoảng cách tới cơ quan quan trọng: Ví dụ dây thần kinh thị giác, thân não, tủy sống hoặc các cấu trúc cần được bảo vệ.
- Khả năng di động của mục tiêu: Một số khối u ở phổi, gan có thể thay đổi vị trí theo nhịp thở.
- Điều trị trước đó: Người bệnh đã từng phẫu thuật, xạ trị hay điều trị toàn thân hay chưa.
- Loại bệnh và giai đoạn: Khối u lành tính, ác tính, nguyên phát hay di căn.
- Thể trạng người bệnh: Tuổi, bệnh nền và khả năng chịu đựng điều trị.
- Mục tiêu điều trị: Kiểm soát tổn thương tại chỗ, giảm triệu chứng hoặc phối hợp với các phương pháp khác.
Vì vậy, cùng một vị trí tổn thương nhưng hai bệnh nhân khác nhau vẫn có thể được bác sĩ đề xuất hai kế hoạch điều trị khác nhau.
Với những hồ sơ phức tạp, việc hội chẩn đa chuyên khoa giúp bác sĩ kết hợp thông tin từ xạ trị, ung bướu, ngoại khoa, chẩn đoán hình ảnh và các chuyên ngành liên quan trước khi lựa chọn phương án. Bệnh viện Foshan Fosun Chancheng có Trung tâm Ung thư Chính xác và hệ thống CyberKnife M6 cùng đội ngũ chuyên gia vật lý y khoa, xạ trị và ung bướu tham gia xây dựng kế hoạch điều trị.
Người bệnh Việt Nam đã có CT, MRI, PET/CT, giải phẫu bệnh hoặc hồ sơ điều trị trước đó có thể gửi hồ sơ cho Foshan Việt Nam để được hỗ trợ chuyển hồ sơ tới Bệnh viện Foshan Fosun Chancheng và đăng ký hội chẩn miễn phí trước khi quyết định có cần sang Trung Quốc điều trị hay không.
Chọn CyberKnife hay Gamma Knife cần dựa trên từng trường hợp
CyberKnife và Gamma Knife đều là công nghệ xạ phẫu định vị chính xác cao nhưng có đặc điểm kỹ thuật và phạm vi ứng dụng khác nhau. Gamma Knife chủ yếu được sử dụng cho tổn thương nội sọ, trong khi CyberKnife có thể được cân nhắc cho cả tổn thương trong và ngoài sọ nhờ hệ thống robot và khả năng theo dõi mục tiêu. Việc lựa chọn không nên dựa trên việc công nghệ nào tốt hơn, mà cần xem xét vị trí, kích thước, đặc điểm tổn thương, tình trạng người bệnh và mục tiêu điều trị. Bác sĩ sẽ dựa trên hình ảnh và hồ sơ bệnh lý để đưa ra phương án phù hợp.
Người bệnh muốn tìm hiểu khả năng điều trị bằng CyberKnife M6 tại Bệnh viện Foshan Fosun Chancheng (Bệnh viện Phật Sơn) có thể gửi hồ sơ cho Foshan Việt Nam để được hỗ trợ kết nối bệnh viện và đăng ký hội chẩn miễn phí trước khi quyết định hướng điều trị.
