SBRT là gì? SBRT (Stereotactic Body Radiation Therapy) hay xạ trị định vị thân SBRT là kỹ thuật xạ trị ngoài sử dụng hệ thống định vị chính xác để tập trung liều bức xạ cao vào khối u ngoài não, đồng thời hạn chế ảnh hưởng đến mô lành xung quanh. Khác với nhiều phác đồ xạ trị quy ước kéo dài nhiều tuần, SBRT thuộc nhóm xạ trị liều cao ít buổi, với số phân liều ít hơn nhưng yêu cầu cao về độ chính xác, lập kế hoạch và kiểm soát vị trí khối u. Một trong những nền tảng có thể thực hiện stereotactic body radiotherapy là robot xạ trị CyberKnife M6, hỗ trợ theo dõi chuyển động mục tiêu trong quá trình điều trị. Cùng Foshan Việt Nam tìm hiểu rõ hơn trong bài viết dưới đây.
SBRT là gì?
SBRT, tên đầy đủ stereotactic body radiotherapy, là kỹ thuật xạ trị định vị dành cho các tổn thương trong cơ thể ngoài não. Điểm cốt lõi của phương pháp này là xác định chính xác vị trí khối u, cố định hoặc theo dõi mục tiêu và tập trung liều xạ cao vào vùng điều trị trong một số ít phân liều.
Có thể hiểu SBRT qua ba đặc điểm chính:
- Định vị chính xác: sử dụng hình ảnh CT, MRI, PET/CT hoặc hệ thống image guidance để xác định vị trí tổn thương.
- Liều mỗi phân liều cao: lượng bức xạ trong mỗi buổi thường cao hơn xạ trị phân liều thông thường.
- Số buổi ít hơn: phác đồ được thiết kế trong một số ít phân liều, tùy bệnh và vị trí tổn thương.
NCI cũng nhấn mạnh mục tiêu của xạ trị định vị thân SBRT là đưa bức xạ chính xác đến khối u trong khi giúp bảo vệ mô bình thường. Vì liều mỗi buổi cao, yêu cầu về lập kế hoạch, kiểm soát vị trí và chất lượng kỹ thuật cũng chặt chẽ hơn.
SBRT không đồng nghĩa với CyberKnife. SBRT là kỹ thuật điều trị, còn CyberKnife là một trong các hệ thống có thể thực hiện kỹ thuật này.
Nguyên lý hoạt động của xạ trị định vị thân SBRT
Xạ trị định vị thân SBRT hoạt động bằng cách tập trung nhiều chùm tia từ các hướng khác nhau vào cùng một mục tiêu. Mỗi đường tia chỉ mang một phần liều khi đi qua mô lành, nhưng tại vùng giao nhau ở khối u, tổng liều đạt mức điều trị đã được tính toán trước. Vì vậy, kỹ thuật này đòi hỏi độ chính xác cao ở cả khâu mô phỏng, lập kế hoạch và kiểm soát vị trí trong lúc phát tia.
Xác định chính xác mục tiêu trước khi điều trị
Trước khi bắt đầu stereotactic body radiotherapy, bệnh nhân cần được chụp mô phỏng để xác định vị trí khối u và các cơ quan quan trọng xung quanh.
Quá trình thường gồm:
- Chụp CT mô phỏng.
- Kết hợp MRI hoặc PET/CT khi cần.
- Khoanh vùng khối u cần điều trị.
- Xác định các cơ quan nguy cấp cần hạn chế liều.
- Cố định tư thế để có thể tái lập ở các buổi sau.
Bước này giúp đội ngũ xạ trị có bộ dữ liệu chính xác trước khi xây dựng kế hoạch liều.
Lập kế hoạch liều và hướng chiếu
Sau khi có hình ảnh mô phỏng, bác sĩ xạ trị và kỹ sư vật lý sẽ xây dựng kế hoạch điều trị riêng cho từng bệnh nhân.
Các nội dung chính gồm:
- Xác định tổng liều.
- Chia liều cho từng phân liều.
- Chọn hướng các chùm tia.
- Tính giới hạn liều cho mô lành.
- Kiểm tra độ bao phủ khối u.
- Quyết định số buổi điều trị theo phác đồ.
Vì SBRT thuộc nhóm xạ trị liều cao ít buổi, mỗi phân liều thường cao hơn xạ trị quy ước nên việc kiểm soát sai số phải đặc biệt chặt chẽ.
Xem thêm: Visa y tế Trung Quốc: Hồ sơ và quy trình dành cho bệnh nhân
Theo dõi và hiệu chỉnh chuyển động trong quá trình phát tia
Với các khối u ở phổi, gan hoặc gần cơ hoành, vị trí mục tiêu có thể thay đổi theo nhịp thở. Khi đó, việc theo dõi chuyển động trở thành một phần quan trọng của quá trình điều trị.
Trong những trường hợp phù hợp, hệ thống có thể:
- Kiểm tra vị trí mục tiêu trước khi phát tia.
- Theo dõi thay đổi do hô hấp.
- Cập nhật sai lệch vị trí.
- Điều chỉnh hướng chiếu để bám sát mục tiêu.
- Hạn chế mở rộng vùng chiếu không cần thiết.
Robot xạ trị CyberKnife M6 là một trong những nền tảng có thể thực hiện SBRT và theo dõi mục tiêu di động bằng công nghệ Synchrony. Tại bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn), hệ thống này được sử dụng trong chương trình điều trị ung thư chính xác, hỗ trợ theo dõi mục tiêu trong những trường hợp có chuyển động theo thở hoặc nuốt phù hợp với chỉ định.
Những lợi ích nổi bật của SBRT trong điều trị ung thư
Điểm đáng chú ý nhất của SBRT là khả năng đưa liều tập trung cao vào vùng mục tiêu trong thời gian điều trị ngắn hơn. Tuy nhiên, lợi ích thực tế còn phụ thuộc rất nhiều vào loại ung thư, kích thước và vị trí tổn thương.
Một số lợi ích chính gồm:
- Rút ngắn liệu trình: đặc điểm xạ trị liều cao ít buổi giúp giảm số lần bệnh nhân phải đến bệnh viện so với nhiều phác đồ phân liều quy ước.
- Tập trung liều tốt: vùng liều cao được thiết kế bám sát mục tiêu, hạn chế lượng bức xạ không cần thiết tới mô lành.
- Không cần phẫu thuật mở: đây vẫn là xạ trị ngoài, không phải thủ thuật cắt bỏ khối u bằng dao mổ.
- Có thể điều trị một số vị trí khó tiếp cận: SBRT được sử dụng trong những chỉ định phù hợp ở phổi, gan, cột sống, tuyến tiền liệt và một số tổn thương di căn.
- Thuận lợi khi cần kiểm soát chuyển động: trên những nền tảng như CyberKnife, hệ thống có thể theo dõi và đồng bộ tia với mục tiêu di động.
Tại Bệnh viện Phật Sơn, Fosun Health cũng mô tả CyberKnife M6 là hệ thống được thiết kế để thực hiện stereotactic body radiotherapy và theo dõi mục tiêu trong quá trình điều trị.
Dù vậy, “ít buổi hơn” không có nghĩa SBRT luôn phù hợp hơn xạ trị thông thường. Liều cao trong mỗi phân liều đòi hỏi khối u phải được xác định chính xác và các cơ quan lân cận phải nằm trong giới hạn liều an toàn.
Xem thêm: Phiên dịch y tế tiếng Trung hỗ trợ bệnh nhân trong những giai đoạn nào?
Điều kiện kỹ thuật để thực hiện SBRT an toàn và chính xác
Do thuộc nhóm xạ trị liều cao ít buổi, một sai lệch nhỏ về vị trí cũng có thể ảnh hưởng đáng kể đến phân bố liều. Vì vậy, SBRT đòi hỏi đồng thời nhiều điều kiện kỹ thuật chứ không chỉ cần một máy xạ trị hiện đại.
Các yếu tố quan trọng gồm:
- Chẩn đoán hình ảnh rõ ràng: CT mô phỏng là nền tảng, có thể phối hợp MRI hoặc PET/CT tùy vị trí và loại bệnh.
- Cố định tư thế: giúp bệnh nhân tái lập cùng một tư thế giữa các buổi.
- Image guidance: hình ảnh được sử dụng để kiểm tra vị trí mục tiêu trước hoặc trong khi phát tia.
- Theo dõi chuyển động: đặc biệt quan trọng với khối u phổi, gan và vùng gần cơ hoành.
- Lập kế hoạch liều: bác sĩ xạ trị và kỹ sư vật lý phải cân bằng giữa độ bao phủ khối u và giới hạn liều của cơ quan lành.
- Kiểm soát chất lượng: kế hoạch và hệ thống phát tia cần được kiểm tra trước điều trị.
CyberKnife M6 là một ví dụ về nền tảng kết hợp robot, image guidance và theo dõi chuyển động để thực hiện SRS/SBRT.
Tại bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn), Fosun Health công bố bệnh viện có 1.750 giường được phê duyệt, hơn 2.800 nhân viên y tế, gần 3,19 triệu lượt khám ngoại trú và hơn 67.000 lượt xuất viện mỗi năm; trang thiết bị gồm CyberKnife, robot Da Vinci, VitalBeam và PET-CT. Trung tâm điều trị ung thư chính xác của bệnh viện còn có các chuyên gia CyberKnife có kinh nghiệm lớn; hồ sơ chính thức của Fosun Health cho biết TS. Yang Jun đã trực tiếp tham gia khoảng 6.000 ca CyberKnife.
Tìm hiểu SBRT nên bắt đầu từ việc đánh giá đúng chỉ định
Hiểu SBRT là gì giúp người bệnh phân biệt rõ giữa kỹ thuật xạ trị định vị thân SBRT và thiết bị thực hiện như CyberKnife. Phương pháp này có ưu điểm tập trung liều cao vào mục tiêu và thường cần ít buổi hơn, nhưng chỉ phù hợp khi bác sĩ đánh giá vị trí khối u, kích thước tổn thương và các cơ quan lân cận đáp ứng điều kiện điều trị.
Với bệnh nhân Việt Nam quan tâm stereotactic body radiotherapy hoặc robot xạ trị CyberKnife M6 tại bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn), Foshan Việt Nam hỗ trợ tiếp nhận hồ sơ và kết nối hội chẩn miễn phí trước khi sang Trung Quốc. Sau khi có phương án điều trị, Foshan Việt Nam tiếp tục hỗ trợ visa y tế, lịch khám, phiên dịch, di chuyển và tái khám.
