Khi khối u nằm ở phổi, gan, tụy hoặc gần cơ hoành, vị trí mục tiêu có thể thay đổi theo nhịp thở. Vì vậy, theo dõi khối u khi xạ trị cần được thực hiện trong suốt buổi điều trị, không chỉ ở thời điểm trước khi phát tia. CyberKnife M6 sử dụng image guidance kết hợp công nghệ Synchrony để ghi nhận chuyển động, xây dựng mô hình hô hấp và điều chỉnh cánh tay robot theo vị trí khối u trong những chỉ định phù hợp.
Tại bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn), CyberKnife M6 được ứng dụng trong điều trị ung thư chính xác. Bệnh viện có 1.750 giường được phê duyệt, hơn 2.800 nhân viên y tế và hơn 67.000 lượt xuất viện mỗi năm. Với bệnh nhân Việt Nam, Foshan Việt Nam hỗ trợ tiếp nhận hồ sơ, hội chẩn miễn phí, phiên dịch y tế và sắp xếp hành trình điều trị tại Trung Quốc.
CyberKnife theo dõi và bù chuyển động của khối u như thế nào?
Với các khối u di chuyển theo hô hấp, CyberKnife không chỉ xác định vị trí mục tiêu trước khi xạ mà còn liên tục cập nhật thông tin trong quá trình điều trị. Cơ chế này kết hợp image guidance, mô hình hô hấp và cánh tay robot để hỗ trợ theo dõi khối u khi xạ trị chính xác hơn trong những chỉ định phù hợp.
CyberKnife xác định vị trí khối u bằng image guidance
Trong mỗi buổi điều trị, CyberKnife sử dụng hệ thống hình ảnh dẫn đường để kiểm tra vị trí mục tiêu thay vì chỉ dựa vào phim mô phỏng ban đầu.
Quá trình thường gồm:
- Hai nguồn X-quang thu nhận hình ảnh từ các góc khác nhau.
- Hệ thống so sánh hình ảnh hiện tại với dữ liệu trong kế hoạch xạ trị.
- Khi phát hiện sai lệch, vị trí khối u được cập nhật.
- Dữ liệu mới được dùng để chuẩn bị điều chỉnh chùm tia.
Theo Accuray, hệ thống sử dụng hình ảnh kV stereoscopic để phát hiện sai lệch vị trí. Theo dõi thời gian thực ở đây không có nghĩa máy nhìn liên tục như camera, mà vị trí mục tiêu được cập nhật từ hình ảnh định vị và mô hình chuyển động trong suốt buổi xạ.
Xem thêm: Đưa người thân sang Trung Quốc chữa bệnh cần chuẩn bị những gì?
Theo dõi hô hấp CyberKnife bằng Synchrony
Với các tổn thương di chuyển theo nhịp thở, CyberKnife có thể sử dụng Synchrony để xây dựng mối tương quan giữa chuyển động bên ngoài cơ thể và vị trí khối u bên trong.
Cơ chế này gồm:
- Marker quang học ghi nhận chuyển động hô hấp trên bề mặt cơ thể.
- Hệ thống X-quang kiểm tra vị trí mục tiêu hoặc marker bên trong.
- Phần mềm xây dựng mô hình tương quan giữa nhịp thở và chuyển động khối u.
- Mô hình được cập nhật nếu nhịp thở thay đổi trong quá trình điều trị.
Nhờ theo dõi hô hấp CyberKnife, một số bệnh nhân có thể thở tự nhiên thay vì phải nín thở kéo dài. Việc có dùng Synchrony hay không vẫn phụ thuộc vị trí tổn thương và chỉ định của bác sĩ.
CyberKnife bù chuyển động khối u bằng cánh tay robot
Sau khi xác định mục tiêu đã thay đổi vị trí, hệ thống thực hiện bù chuyển động khối u bằng cách điều chỉnh hướng phát tia.
Có thể hình dung theo trình tự:
- Hệ thống nhận biết vị trí mới của khối u.
- Synchrony cập nhật mô hình chuyển động.
- Máy gia tốc tuyến tính trên cánh tay robot 6 trục thay đổi vị trí và góc chiếu.
- Chùm tia được đồng bộ với vị trí mới của mục tiêu.
Điểm đáng chú ý là CyberKnife có thể điều chỉnh hướng chùm tia theo chuyển động được phát hiện mà không cần dừng toàn bộ buổi điều trị chỉ để đặt lại bệnh nhân. Tại bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn), CyberKnife M6 cũng được ứng dụng cho các trường hợp cần theo dõi chuyển động như hô hấp hoặc nuốt khi phù hợp với chỉ định.
Xem thêm: Dịch vụ hỗ trợ bệnh nhân tại Trung Quốc trong suốt quá trình điều trị
Theo dõi khối u bằng CyberKnife khác gì với respiratory gating?
Cả CyberKnife Synchrony và kỹ thuật respiratory gating đều được dùng để giảm sai lệch khi khối u di chuyển theo nhịp thở, đặc biệt ở phổi, gan hoặc vùng gần cơ hoành. Tuy nhiên, cách hai kỹ thuật xử lý chuyển động không giống nhau: Synchrony hướng tới theo dõi thời gian thực và chủ động bù chuyển động khối u, trong khi gating chủ yếu giới hạn thời điểm phát tia vào một “cửa sổ” hô hấp đã xác định.
| Tiêu chí | CyberKnife Synchrony | Respiratory gating |
| Cách xử lý hô hấp | Theo dõi chuyển động và đồng bộ chùm tia với mục tiêu | Chỉ phát tia trong một pha hoặc khoảng hô hấp đã chọn |
| Phát tia | Có thể tiếp tục khi mục tiêu di chuyển nếu mô hình theo dõi phù hợp | Tia bật/tắt theo “cửa sổ” hô hấp |
| Bù chuyển động | Cánh tay robot điều chỉnh hướng chiếu theo vị trí mục tiêu | Thường không bám theo mục tiêu liên tục |
| Dữ liệu theo dõi | Kết hợp hình ảnh X-quang, tín hiệu hô hấp và mô hình tương quan | Chủ yếu dựa vào pha hô hấp hoặc tín hiệu hô hấp đã định trước |
| Phối hợp của bệnh nhân | Nhiều trường hợp có thể thở tự nhiên | Có thể cần duy trì nhịp thở ổn định hoặc thực hiện kỹ thuật kiểm soát hô hấp |
| Thời gian phát tia | Ít phụ thuộc vào việc chờ đúng pha thở nếu theo dõi ổn định | Có thể kéo dài do hệ thống phải chờ đúng “cửa sổ” để phát tia |
| Mục tiêu chính | Theo dõi và hiệu chỉnh sai lệch động | Giảm ảnh hưởng của chuyển động bằng cách giới hạn thời điểm chiếu |
| Phù hợp | Một số khối u di chuyển theo hô hấp có thể theo dõi được | Các trường hợp có chu kỳ hô hấp đủ ổn định để thiết lập gating |
Có thể hiểu đơn giản: respiratory gating chờ khối u đi vào đúng vùng rồi mới phát tia, còn Synchrony cố gắng theo dõi chuyển động và điều chỉnh chùm tia theo mục tiêu trong quá trình bệnh nhân thở. Vì vậy, với theo dõi khối u khi xạ trị, Synchrony mang tính chủ động hơn về hiệu chỉnh chuyển động.
Tuy nhiên, điều này không có nghĩa Synchrony luôn tốt hơn respiratory gating. Lựa chọn kỹ thuật còn phụ thuộc vào vị trí và biên độ di động của khối u, khả năng quan sát mục tiêu, độ ổn định của nhịp thở và kế hoạch xạ trị của từng bệnh nhân.
Hiểu rõ cơ chế theo dõi trước khi quyết định điều trị
Khả năng theo dõi khối u khi xạ trị là một trong những điểm nổi bật của robot xạ trị CyberKnife M6, đặc biệt với các tổn thương di chuyển theo hô hấp. Image guidance giúp xác định vị trí mục tiêu, Synchrony xây dựng mô hình chuyển động, còn cánh tay robot thực hiện bù chuyển động khối u để đồng bộ chùm tia với vị trí mới trong những chỉ định phù hợp.
Với người bệnh Việt Nam đang tìm hiểu CyberKnife tại bệnh viện Foshan Fosun Chancheng(Bệnh viện Phật Sơn), Foshan Việt Nam hỗ trợ tiếp nhận hồ sơ và hội chẩn miễn phí trước khi sang Trung Quốc. Qua hội chẩn, bác sĩ có thể đánh giá khối u có cần theo dõi hô hấp CyberKnife, sử dụng marker hay áp dụng phương án theo dõi khác, từ đó xây dựng kế hoạch phù hợp với từng bệnh nhân.
